Lig je uren wakker of racet je gedachten de hele dag door met de ergste scenario’s? Als je jezelf afvraagt: “Waarom maak ik me zoveel zorgen?” dan ben je op weg naar een beetje meer mentale vrijheid. Zorgen maken is in feite je hersenen die compenseren voor een onbekende toekomst. Het is de reactie van je lichaam op stress of angst en hoe je hersenen proberen om te gaan met een probleem dat er misschien nog niet eens is. Maar er zijn manieren om die eindeloze stroom van gedachten af te snijden en weer controle over je geest te krijgen.
Je hersenen op scherp
De menselijke hersenen zijn bedraad om gevaar te detecteren. We hebben dit in het verleden in ons voordeel gebruikt om roofdieren in het wild te vermijden. Tegenwoordig gebruiken we het echter om scenario’s te bedenken zoals “Wat als ik mijn baan verlies?” of “Wat dacht mijn vriend van me toen ik dat zei?”.
Wanneer je gestrest bent, beginnen je hersenen in actiemodus te gaan. Omdat je het gevaar niet fysiek kunt bestrijden, begin je ermee om te gaan door het probleem te analyseren. Dit geeft de indruk dat je hersenen je helpen, maar de waarheid is dat het het probleem niet echt oplost en veel van je energie opslokt.
De veelvoorkomende oorzaken van zorgen
Niet iedereen maakt zich op dezelfde manier zorgen. Bepaalde persoonlijkheidskenmerken of situaties kunnen ervoor zorgen dat je meer zorgen maakt dan anderen. Hier zijn enkele van de meest voorkomende redenen waarom je je misschien meer zorgen maakt dan normaal:
- Een sterk verantwoordelijkheidsgevoel hebben of een perfectionist zijn.
- Chronisch slaaptekort ervaren, wat je mentale capaciteit vermindert.
- Te veel afleidingen hebben gedurende de dag en niet genoeg tijd om echt te ontspannen.
- Onzeker zijn over de toekomst en belangrijke beslissingen moeten nemen.
Hoe je kunt stoppen met je zorgen te maken
Je kunt leren om minder zorgen te maken en weer controle te krijgen. Een goede manier om te beginnen is door elke dag 15 minuten te besteden aan “zorgen maken”. Gedurende deze 15 minuten mag je je zorgen maken, maar voor de rest van de dag mag je helemaal geen zorgen maken.
Een andere goede strategie is om elke zorg op te schrijven zodra deze in je hoofd opkomt. Dit helpt je om de gedachte gemakkelijker los te laten, omdat je hem hebt opgeschreven. Richt daarna je aandacht opnieuw door je bezig te houden met een fysieke activiteit of door aandacht te besteden aan je ademhaling.
Veelgestelde vragen over piekeren
Is piekeren een psychische aandoening?
Nee, piekeren is op zichzelf geen aandoening, maar een normale menselijke eigenschap. Als het je dagelijks leven ernstig beheerst, kan het wel wijzen op een onderliggende angststoornis of burn-out.
Waarom pieker ik vooral ’s nachts in bed?
’s Nachts zijn er geen afleidingen en is het logische deel van je brein minder actief. Hierdoor krijgen emoties en irrationele angsten veel sneller de overhand.
Helpt afleiding zoeken tegen piekeren?
Tijdelijk wel, maar het onderdrukken van gedachten werkt vaak averechts. Actieve acceptatie, je gedachten opschrijven en mindfulness werken op de lange termijn veel effectiever.