Verschil HBO – Universiteit (WO) psychologie

Psychologie wordt tegenwoordig op zowel hbo en wo niveau aangeboden. Wat is hier het verschil tussen? En waar zijn werkgevers eigenlijk naar opzoek in de praktijk?

Wetenschappelijk onderwijs leidt op tot wetenschapper en is daarom met name gericht op theorie. Daarbij kun je denken aan lezen van boeken en artikelen, zelf schrijven van artikelen, nadenken over verschillende visies, de goede vragen weten te stellen, dieper ingaan op de materie

Hoger beroepsonderwijs (Hbo) leidt op tot hoge kaderfuncties binnen het bedrijfsleven en de overheid. Bij hbo is de aansluiting met de beroepspraktijk erg belangrijk. Studenten krijgen zowel vakkennis als vaardigheden aangeleerd. Een verschil met de universiteit is bijvoorbeeld dat bijna alle hbo-studenten tijdens hun studie stagelopen, terwijl dit op de universiteit vaak niet het geval is.

Ik leg hier uit wat het verschil is tussen psychologie HBO en WO voor mensen die psycholoog of onderzoeker willen worden.

Psycholoog worden

Iedereen mag een bordje met ‘psycholoog’ boven zijn of haar deur hangen, het is namelijk geen beschermde titel. Echter, voordat mensen een behandeling bij jou vergoed kunnen krijgen van hun verzekering, moet je registraties hebben (BIG, NIP), en die registraties krijg je niet zomaar.

GZ-psycholoog: Om zelfstandig met patiënten te mogen werken (bv in een ziekenhuis of kliniek) moet je GZ-psycholoog worden. Hiervoor moet je eerst je wo-master psychologie hebben afgerond, waarna je een 2jarige postmasteropleiding tot GZ-psycholoog kunt volgen. Deze postmasteropleiding is een werk-leertraject waarbij je betaald werk verricht (onder supervisie) en daarnaast studeert. Omdat werkgevers veel moeten investeren in het opleiden van GZ-psychologen (supervisie kost veel tijd, en vaak betalen ze ook een deel van de opleidingskosten) zijn deze opleidingsplaatsen helaas vrij schaars. Hier heb je dus universiteit + postmaster opleiding voor nodig. En ook daarna kan je je nog verder specialiseren.

HBO-psychologen: kunnen gaan werken als ‘toegepast psycholoog’  waarbij ze bijvoorbeeld tests afnemen, trainingen geven. Andere functies waar je als HBO-psycholoog op kan solliciteren zijn: assistent-psycholoog, mediator, loopbaanbegeleider en jongerenhulpverlener.

Vanuit het HBO kan je helaas niet doorstromen naar de opleiding voor klinisch psycholoog of GZ-psycholoog (tenzij je eerst een wo-pre-master en master volgt).

Arbeidspsycholoog

Om aan het werk te gaan binnen een bedrijf als organisatieadviseur , bedrijfspsycholoog of HR-adviseur heb je geen  BIG of NIP registraties nodig. Voor deze functies zijn zowel HBO als universiteit erg geschikt. Misschien is HBO zelfs wel beter, omdat veel bedrijven met name geïnteresseerd zijn in werkervaring.

Onderzoek doen

Hbo: Bij hbo-psychologie wordt je (als je de richting ‘onderzoek’ kiest) opgeleid tot toegepast onderzoeker. Een toegepast onderzoeker kan bijvoorbeeld een opdracht van een bedrijf krijgen om uit te zoeken op welke methode zij hun klanten het beste kunnen benaderen. Als toegepast onderzoeker is het erg belangrijk om te juiste (soms onderliggende) vraag boven tafel te krijgen. Je moet de klant dus de juiste vragen weten te stellen, achtergrondinformatie zoeken, het hele onderzoek zelf op kunnen zetten, (laten) uitvoeren en analyseren.

Je zou bijvoorbeeld kunnen gaan werken bij psychologisch onderzoeksbureau of een marktonderzoeksbureau. Bedenk je wel dat er voor die functies  veel concurrentie zal zijn van afgestudeerden met een universitair diploma. Je zou je bijvoorbeeld kunnen onderscheiden door veel stages te lopen waarmee je veel praktijkervaring hebt opgedaan.

Universiteit: Als je wetenschappelijk, fundamenteel onderzoek wilt verrichten, kun je het best bij een universiteit terecht. Fundamenteel onderzoek is niet zozeer gericht op praktische toepassing, maar meer op verklaren van achterliggende concepten. Maar niet alleen voor mensen die geïnteresseerd zijn in theoretische en abstracte materie is WO de beste keuze. Denk bijvoorbeeld aan neuropsychologisch onderzoek, dat kan erg concreet van aard zijn, maar toch op universitair niveau.

Mijn ervaring is dat van wo-studenten verwacht wordt dat ze theorie en praktijk aan elkaar weet te koppelen. Tijdens je studie willen ze graag zien dat je problemen op een logische maar toch creatieve manier weet te benaderen en daar veel theorieën en modellen bijhaalt, maar niemand zit er natuurlijk op te wachten dat je uiteindelijk (vooral na je studie) al je tijd stopt in onderzoek waar niemand wat aan heeft .

Voordeel WO: Het grootste voordeel van universiteit is dat je met een WO bachelor een research-master kan gaan doen, waarbij je specifiek wordt opgeleid tot onderzoeker. Dit zijn meestal vrij zware , internationale 2-jarige masteropleidingen die je voorbereiden op een PhD-plaats. Zo’n PhD-plaats is een baan als onderzoeker/docent waarbij je in vier jaar promoveert tot PhD (voorheen ook wel ‘doctor’ genoemd). Als je graag post-doc of professor wilt worden, dan is WO de beste keuze.