Positief en realistisch over eten: Nooit meer gefrustreerd.

Ontbijt overslaan maakt dik? Koolhydraten vermijden? 6x per dag eten? Ik word een beetje moe van al dit soort ‘goedbedoelde tips’ die later weer achterhaald worden. Wat en wanneer je precies eet doet er echt niet zoveel toe. Belangrijk is om positief en relaxed met eten om te gaan, zodat je er echt van kunt genieten. Als je dan nog een paar slimme trucs toepast, kun je nog afvallen ook, zonder dat je een dieet hoeft te volgen. Diëten werkt niet op de lange termijn, een positieve visie wel!

Voor mij werkt deze methode in elk geval perfect. Ik heb geen idee of deze tips ook nuttig zullen zijn voor jou. Ik zou zeggen: lees het en oordeel voor jezelf.

Geniet van eten

Er zijn zoveel heerlijke etenswaren op de wereld! Zoveel  soorten lekker fruit, verfijnde maaltijden, makkelijke snacks, experimentele schotels en traditionele gerechten. Ik vind het heerlijk om te eten tot mijn buik vol zit (maar niet té vol) zonder me druk te hoeven maken of er niet teveel calorieën in de maaltijd zitten.

Neem de tijd om te eten! Probeer stil te staan bij de lekkere smaak, geur en structuur van het eten. Probeer te voorkomen dat je het opslokt terwijl je in je hoofd bezig bent met wat je daarna gaat eten of gaat doen, dat is zonde. Dan geeft het eten je lang niet zoveel voldoening.

Het omgekeerde geldt ook: Eet geen dingen als je er niet van geniet. Als iets toch niet zo lekker smaakt als je had gehoopt, gooi/geef het dan weg. Er zullen wellicht mensen zijn die zich dat niet kunnen veroorloven vanwege hun financiële situatie, maar ik verwacht dat het in Nederland voor de meesten geen probleem zal zijn. En bovendien: als je iets eenmaal hebt weggegooid is de kans groot dat je je dit zult herinneren de volgende keer dat je aan het winkelen bent voor eten, waardoor je dat product niet meer (of in elk geval niet meer in die hoeveelheid) zult aanschaffen.

Eet niet uit beleefdheid

Veel mensen hebben vroeger geleerd dat ze hun bord moeten leegeten. Ik vind dit dus echt totale onzin. Op het moment dat je dooreet totdat je oncomfortabel vol zit dan is dit niet prettig voor jou en ook niet voor degene die gekookt heeft. Zeg nou zelf, als jij voor iemand kookt dan heb je toch ook liever dat diegene met een prettig voldaan gevoel zijn halve bord laat staan, dan dat hij alles opeet maar zich super misselijk en opgeblazen voelt?

Als je zelf je een bord eten opschept probeer je natuurlijk niet meer op te scheppen dan je op kan. Maar je kunt je toch een keer vergissen, dat gebeurt iedereen wel eens. Het eten kan vullender zijn dan je had gedacht. Dat is echt geen reden om jezelf te martelen door te blijven eten tot het bittere einde! Het doel van eten is de juiste hoeveelheid voedingsstoffen binnenkrijgen en genieten. Door te overeten bereik je geen van deze doelen!

Ik probeer geen dingen te eten puur uit beleefdheid. Ik ben er dan ook totaal niet van gediend als mensen mij ongevraagd een gebakje o.i.d. voorzetten.  Ik wil graag zelf kiezen wat en wanneer ik eet. Misschien komt dit op sommige mensen niet sociaal over.  Voor mij is ‘sociaal zijn’ het in hun waarde laten van mensen, respecteren wat zij/wel niet willen en hen niets op te dringen.

Probeer uit te vinden van wat voor eten je het meeste geniet en op welk moment je er het meest van geniet. Misschien heb je hier al een goed beeld van. Misschien hou je vooral van je moeders kookkunsten, of van Mexicaans eten. Misschien geniet je vooral van eten als je samen kunt eten met iemand. Misschien geniet je vooral van dingen die je zelf hebt gekookt omdat je het dan precies naar je eigen smaak kan kruiden. Er zijn zoveel verschillende smaken! Probeer zoveel mogelijk dingen te eten waar je echt van geniet.

Ik weet van mezelf bijvoorbeeld dat ik het meest van eten geniet op het moment dat mijn maag al een tijdje leeg is en ik dus echt trek heb. Ik hou van maaltijden die niet te zout zijn en niet te zwaar op de maag liggen. Ik eet geen dingen die ik niet de moeite waard vind om te eten. Ik eet alleen dingen die mij een goed gevoel geven.

Geniet ook van een lage maag

Genieten van eten is prima, maar het is belangrijk dat je hier niet in doorslaat. Als je alleen maar geniet van eten en de tijd tussen de maaltijden eigenlijk alleen maar aan het wachten bent tot je weer kan eten, dan maak je het jezelf natuurlijk niet erg makkelijk. Dan wordt je óf te dik, óf je bent constant aan het vechten tegen de trek.

Als je je constant ellendig voelt als je een tijdje niets hebt gegeten, dan wordt het erg lastig om af te vallen! Als je de hele tijd aan het vechten bent tegen je trek, dan zal je dat gevecht op een gegeven moment verliezen, waardoor je je nóg ellendiger zal voelen. Dat lijkt mij dus geen goede aanpak.

De truc is om te leren genieten van honger hebben. Misschien vind je dat vreemd klinken, maar het kan ook zijn dat je dit zelf al eens hebt ervaren. Als het hebben van honger niet je eigen keuze is, dan zal dit doorgaans als erg vervelend ervaren worden. Stel dat je bijvoorbeeld geen eten in huis hebt, of dat je erge trek hebt maar nog moet wachten op iemand voordat je kunt gaan eten, dan zal je dit als onprettig ervaren. Maar op het moment dat je er zelf voor kiest om een paar uur niets te eten, dan kun jij helemaal zelf bepalen hoe jij dat ‘lege gevoel in je maag’ interpreteert.

Ik ervaar het hebben van ‘honger’ (of ‘trek’ of hoe je het dan ook wilt noemen) helemaal niet meer als vervelend.  Ik vind dit een erg prettig gevoel, het geeft me een soort van ‘high’. Geen high zoals bij drugs, maar meer zoals bij een prettige meditatiesessie of na een stuk te hebben hardgelopen.

Dit heb ik niet altijd gehad, dit heb ik mezelf aangeleerd. Dus wellicht kun jij jezelf dit ook aanleren (als je dit nog niet gedaan hebt). De eerste stap is je beseffen dat  het oké is om trek of honger te hebben tussen de maaltijden door. Net zoals eten prima is, hoort trek hebben daar ook bij. Observeer het gevoel gewoon zonder erover te oordelen. Voelt je maag leeg? Voel je je onrustig? Of juist een beetje slap? Ruiken alle etensgeuren opeens heerlijk? Geef je gewoon over aan dat gevoel. Eten ga je later doen, maar nu nog even niet.

Op het moment dat je maag leeg is maar je brein heeft besloten ‘dat het voorlopig even goed is zo’ dan gaan je hersenen stofjes aanmaken die deze situatie prettiger maken voor jezelf. Deze stofjes zijn neurotransmitters zoals endorfine en dopamine. Je kunt dit proces helpen door (lichamelijk) actief bezig te gaan. Wat bij mij altijd bijvoorbeeld goed helpt is het maken van een wandeling. Probeer uit wat voor jou goed werkt, wat jij nodig hebt om in een prettige ‘flow’ te komen. De eerste keer zal het misschien nog niet zo makkelijk gaan, maar je brein raakt erin getraind waardoor het steeds makkelijker zal gaan.

Vind balans

Je begrijpt vast wel dat het niet goed is om te lang niets te eten. Het is belangrijk om een mooie balans te vinden tussen eten en niet eten. Als je te lang niet eet dan zal je lichaam uit balans raken en vervolgens ‘terugvechten’ door je eetlust te verhogen.

Probeer eerst eens een balans te vinden waarbij jij je goed voelt, je geniet van eten, geniet van trek hebben waarbij je op hetzelfde gewicht blijft.

Zodra je een mooie balans hebt gevonden waarbij je op gewicht blijft – en je wilt graag afvallen – dan kun je vervolgens proberen of je wat kunt afvallen door de niet-eet-periode iets op te rekken, zonder hierbij uit balans te raken. ‘Uit balans raken’ noem ik bijvoorbeeld wanneer je bij de eerstvolgende maaltijd de neiging krijgt om je vol te stoppen met eten. Dan heb je daarvoor dus blijkbaar te weinig gegeten. Het is de kunst om je maaltijden iets te verkleinen of de periodes tussen de maaltijden iets te verlengen, zonder dat je daarna extra trek krijgt.

Het vinden van zo’n balans is een proces van vallen en opstaan. Probeer eerlijk te zijn tegenover jezelf over wat wel of niet werkt. Het is niet erg als er dingen misgaan. Hoewel het steeds beter zal gaan, zul je altijd wel eens tegen dingen aanlopen waar je van baalt. Dat is niet erg, perfectie is zeker niet het doel. Het doel is juist om je goed te voelen met jezelf en alle frustraties achter je te laten.

Voel je NOOIT schuldig over iets dat je hebt gegeten.

Dit is het allerbelangrijkste punt uit mijn eettheorie. Het is belangrijk dat je leert dat je je nooit schuldig hoeft te voelt over iets dat je hebt gegeten. Je schuldig voelen heeft namelijk geen enkele zin. Schuldgevoel houdt negatieve patronen juist in stand.

Je schuldig voelen is bijna altijd destructief. Het is slecht voor je gevoel van eigenwaarde, slecht voor je humeur, het kan je het gevoel geven dat deze dag toch al ‘verpest’ is waardoor je juist méér gaat eten, het kan je ertoe aanzetten om de dag erna extreem weinig te eten waardoor je alleen maar verder uit balans raakt waardoor je later juist ongezonder zult eten. Je raakt er gefrustreerd van, denkt dat je niets kunt, gaat het nog harder proberen op een negatieve manier en  het kan er zelfs toe leiden dat je hierdoor in zo’n negatieve spiraal terechtkomen dat je een eetstoornis ontwikkelt.

Boos op jezelf zijn is zinloos en onterecht. Je hebt het opgegeten, dus blijkbaar hadden je geest en/of lichaam er behoefte aan. Het beste dat je kan doen is er even om lachen en proberen het de volgende keer beter te doen. Daarvoor is het belangrijk dat je evalueert hoe het komt dat je meer hebt gegeten dan je van plan was. Op die manier kan je er van leren en zal het de volgende keer beter gaan.

Het kan bijvoorbeeld zijn dat je de dag ervoor net wat te weinig hebt gegeten, waardoor je de dag erna een onbedwingbare trek krijgt in iets lekkers. Of misschien heb je een rotdag gehad. Of heeft één van je huisgenoten een grote pot met je lievelingsdrop op tafel gezet waar je niet vanaf kon blijven. Er zijn zoveel redenen denkbaar. Probeer voor jezelf te achterhalen waar het aan ligt en hoe je het in het vervolg kan voorkomen. Het is helemaal niet erg dat dingen fout gaan, vergeef jezelf, lach erom en leer ervan. Ook al gaat er voor de 100ste keer hetzelfde fout, wees dan toch zo krachtig en flexibel door erom te glimlachen en voor de 101ste keer een nieuwe tactiek te bedenken.

Het zou natuurlijk ook kunnen dat je gewoon onrealistische eisen aan jezelf stelt. Stel dat je jezelf bijvoorbeeld voorneemt om over een hele dag alleen een paar crackers, een stukje kip en groente te eten, dan is het natuurlijk niet zo gek dat je het ’s avonds niet kan laten om nog een bak ijs open te trekken. Wees eerlijk tegenover jezelf en stel geen doelen waarvan je diep van binnen wel weet dat je het nooit volt kunt houden op de lange termijn. Die aanpak werkt blijkbaar niet, dus wees creatief en  bedenk iets dat beter aansluit bij de behoeften van jouw lichaam en geest.

Gebruik gezond verstand

Het gaat erom dat je een balans ziet te vinden tussen de behoeften van je lichaam, je geest en wat praktisch is in je leven. Natuurlijk is het belangrijk om gezond te eten. De basics hiervan kennen we allemaal vast wel. Bijvoorbeeld: eet regelmatig groentje en fruit, varieer in je voeding, eet niet elke dag fastfood etc. etc.

Als je echt geen idee hebt wat gezonde voeding is dan kan je eens op de site van het voedingscentrum kijken of een afspraak maken met een voedingsadviseur. Als je merkt dat je sterk de neiging hebt om door te slaan in teveel eten (binge eten) of veel te weinig eten en je daar echt geen balans in kunt vinden, dan kan het raadzaam zijn om eens met je huisarts, psycholoog of voedingsdeskundige te gaan praten.

Trek je niets aan van de hypes omtrent voeding

Om gezond te eten hoef je echt niet alle voedingsadviezen over te nemen die in het nieuws komen! Veel van die adviezen zijn gewoon hypes die na een tijdje weer achterhaald worden. Zo beweren ze de ene week bijvoorbeeld dat melk super gezond is, terwijl het een tijdje later als ongezond wordt neergezet. Cholesterol blijkt in eens weer best gezond te zijn en van bijna alle producten is wel ooit door iemand beweerd dat je er kanker van kan krijgen. En probeerde een aantal jaar geleden half Nederland nog om na 8 uur ’s avonds niet meer te eten omdat je daar dik van zou worden, blijkt er nu ineens dat het tijdstip van eten niets uitmaakt.  Van dit soort hypes zijn wel honderden voorbeelden van te geven.

Ik denk dat als je een beetje logisch nadenkt en goed naar je lichaam luistert dat je dan prima instaat bent om te bepalen welke voeding er wel of niet goed voor je is. Hoewel, ik zie op tv wel eens mensen die echt denken dat het prima is om zichzelf en hun kinderen elke dag fastfood te voeren, maar ik verwacht dan ook niet dat deze mensen logisch nadenken of naar hun lichaam luisteren!

Ik heb totaal geen boodschap aan hypes/theorieën die iets beweren dat voor mij niet blijkt te werken. Als je met mijn theorie niets kunt, dan moet je het vooral ook zo snel mogelijk vergeten en lekker op je eigen manier met eten omgaan.

Denk lange termijn

Nu kan je natuurlijk proberen zo min mogelijk te eten, en dat zal ook best goed gaan voor een week of twee. Maar uiteindelijk heb je daar niet zoveel aan. Op die manier vind je geen balans en zal je uiteindelijk weer doorslaan de andere kant op waardoor je aankomt (het jojo-effect). Het doel is juist om een balans te vinden waarmee je het je hele leven vol kunt houden. Dus wees realistisch.

Voordat je weer aan een nieuw dieet begint, vraag je dan af of je dat echt je hele leven vol zal houden. Past dat dieet echt zo goed bij je? Het is natuurlijk onzin dat je na een aantal weken diëten daarna voor altijd op dat gewicht zult blijven, als je daarna niets verandert aan je levensstijl en gewoontes. Diëten werkt bijna nooit op de lange termijn, een betere visie en gewoontes wel!

Wen jezelf goede gewoonten aan. Vroeger kocht ik (uit gewoonte) vaak een zak chips. Tot ik op een gegeven moment besefte dat ik chips eigenlijk helemaal niet zo bijzonder lekker vind, en ik ze vooral at om gewoon wat te knabbelen te hebben ‘s avonds.  Ik besloot toen om de chips te vervangen door een zak worteltjes. De eerste weken was dat wel even wennen, en liep ik automatisch toch weer naar de chips afdeling, maar na een maand wist ik al niet meer beter. Ik heb nu soms zelfs ontzettende trek (craving) in worteltjes. Dus gewoontes zijn wel te veranderen als je graag wilt. Misschien vind jij worteltjes wel helemaal niets, maar wellicht zijn er gezonde dingen die je wel lekker vind.

Hoewel het erg belangrijk is om jezelf goede gewoonten aan te leren, heeft het niet zoveel zin om jezelf gewoonten aan te leren waarvan je eigenlijk wel weet dat ze helemaal niet bij je passen. Als pindakaas bijvoorbeeld al van jongs af aan je favoriete broodbeleg is, dan moet je dat zeker niet opeens gaan afschaffen omdat je erachter komt hoeveel calorieën er wel niet inzitten. Het is een kwestie van een compromis sluiten tussen je verstand (wat is gezond, waar val je van af), je lichaam (wat heb je nodig om goed te functioneren) en je geest (wat vind je nou echt lekker). Je hoeft echt niet in alles opeens de meest verstandige keuze te maken.

Het is ook niet zo zinvol om elke dag op de weegschaal te gaan staan. Ik denk overigens dat het ook niet per se nodig is om een weegschaal te hebben. Wel denk ik dat het goed is om af en toe eens een meetlint te pakken om je taille-omtrek te meten.

Hoe veel keer per dag moet je eten?

Veel mensen vragen zich af hoeveel keer per dag zij het beste kunnen eten. Het antwoord daarop is simpel: doe waar jij je prettig bij voelt.  Ieder lichaam is anders, dus niet voor iedereen zal hetzelfde eetpatroon het beste zijn. In het wetenschappelijk onderzoek is er voor elke claim wel ‘bewijs’ te vinden. Er zijn onderzoeken waaruit zou blijken dat 1 keer per dag eten het beste is, maar ook onderzoeken waaruit blijkt dat 2,3,4,5 of 6 keer eten ideaal zou zijn. Ik denk dat je niet teveel waarde moet hechten aan dat soort onderzoek en gewoon moet uitproberen wat het beste bij jou past.

Het meest gangbare in Nederland is het eten van 3 maaltijden per dag. Dit zal voor de meeste mensen makkelijk zijn omdat dit goed uitkomt met de werktijden en omdat velen dit al van jongs af aan zo gewend zijn. Het valt me op dat als je Nederlanders vraagt of ze al trek hebben in avondeten, dat veel van hen dan eerst op een klok kijken voordat ze deze vraag kunnen beantwoorden. Blijkbaar eten veel mensen uit routine i.p.v. omdat ze echt voelen of hun lichaam eten nodig heeft. Ik denk niet dat daar per se wat mis mee is, als het voor jou goed werkt (je voelt je fit, happy en bent op gewicht) dan moet je dit zeker zo laten. Als je wel graag iets wilt veranderen dan kan je eens wat nieuws proberen.

Stofwisseling en spijsvertering niet hetzelfde!

De laatste jaren horen we vaak dat het goed is om 6 kleine maaltijden per dag te eten. De theorie hierachter is dat je stofwisseling op deze manier het hoogste zou blijven gedurende de dag. Dit is een mythe! Voor je stofwisseling maakt het helemaal niet uit hoeveel keer per dag je eet, het gaat erom hoeveel voedingsstoffen je totaal op een dag binnenkrijgt. Deze mythe is ontstaan doordat veel mensen het verschil niet begrijpen tussen spijsvertering en stofwisseling.  Spijsvertering  is het proces dat na de maaltijd in je maag en darmen plaatsvindt om de voedingsstoffen uit het eten op te nemen. Stofwisseling is een proces dat 24 uur per dag plaatsvindt in elke cel, waarbij de opgeslagen energie weer uit de cel vrijkomt. Enkel de stofwisseling is van invloed op hoeveel calorieën je verbrandt, terwijl 6x per dag eten alleen invloed heeft op de spijsvertering.

Of je nou 1 of 10 keer op een dag eet, je stofwisseling zal dus gewoon prima blijven werken. Stel dat je maar 1 of 2 keer per dag eet, dan komt je lichaam niet in een ‘besparingsstand’ zoals wel eens gedacht wordt. Je lichaam heeft voldoende glucose opgeslagen voor een aantal dagen. Pas als jij een aantal dagen zou vasten of een week lang een (te) streng dieet volgt, dan is deze glucosevoorraad op en zal je lichaam in de bespaarstand komen.

Wees eerlijk tegen jezelf

Ook de mythes dat alles dat je na 8 uur ‘s avonds eet direct wordt omgezet in vet en dat ontbijten je stofwisseling verhoogt zijn gebaseerd op deze misvatting. Door te ontbijten komt je spijsvertering misschien wel op gang, je maag moet immers gaan werken, maar je stofwisseling hoeft niet op gang te worden gebracht, je stofwisseling werkt prima uit zichzelf! Wel kan het zo zijn dat het voor jou bijvoorbeeld beter is om ’s avonds niet meer te eten, omdat als je moe bent je eerder geneigd bent om ongezonde dingen te eten of niet meer de controle hebt om 1 koekje te pakken maar gelijk de hele zak leeg eet.

Het is belangrijk dat je niet simpelweg alle adviezen van de media opvolgt, maar dat je eerlijk bent tegen jezelf over dit soort dingen. Durf eerlijk te kijken naar jezelf, je gewoontes en je motieven. Voel je je beter als je hebt ontbeten? Krijg je er later op de dag meer of juist minder trek door? Als je met iemand samen eet, eet je dan meer of juist minder? Op welk moment van de dag geniet je het meest van eten? Vind je het prettig om een grote maaltijd in één keer te nuttigen of eet je liever kleinere maaltijden op een dag?

Ik eet meestal zo’n 2 keer per dag als ik probeer gewicht te verliezen en 3 keer als ik op gewicht wil blijven. 6 keer per dag eten heb ik geprobeerd, maar het is echt niets voor mij. Ik vind het niet prettig om de hele dag door kleine maaltijden te eten. Het eten van een te kleine maaltijd geeft mij een onvoldaan gevoel, door de hele dag te eten  voelt mijn maag nooit helemaal leeg aan en bovendien heb ik helemaal geen zin om zo veel keer op een dag met eten bezig te zijn. Het kan natuurlijk best zijn dat jij heel andere dingen belangrijk vindt dan ik, en dat jij bijvoorbeeld wel gaat voor de 6x per dag, of misschien is 1x per dag genoeg voor jou of verschilt het bij jou per dag. Ik denk dat het allemaal prima is, zolang je maar voldoende vitamines en andere voedingsstoffen binnenkrijgt op een dag.

Ontdek je eigen trucjes om af te vallen

Ik kan hier natuurlijk mijn trucjes neerzetten, maar het gaat er juist om dat jij je eigen trucs ontdekt om af te vallen. Hier toch een paar concrete voorbeelden om je een idee te geven.

Ik haal – op een paar basics na – bijvoorbeeld geen dingen in huis die ik niet direct opeet. Sommige mensen kunnen ertegen om hun hele koelkast en voorraadkast vol met lekkere snacks te zetten. Ik niet. Als ik chocola haal, dan gaat het op ook, dus haal ik het gewoon niet in huis.

Dingen die ik hierboven ook al heb genoemd: Ik probeer echt te proeven wat ik eet. ‘mindful eten’ noemen ze dat ook wel. Ik merk dat het eten me dan meer voldoening geeft en dat ik sneller vol zit. Ik geniet ook van niet-eten. Verder eet ik niet uit beleefdheid en ik maak me niet druk als ik eens een dag, week of zelfs maand wat meer eet.

Gun jezelf de tijd om een nieuw eetpatroon te ontwikkelen. Gun jezelf de kans om fouten te maken. Belangrijk is dat je leert van je fouten zodat je uiteindelijk steeds meer van dit soort trucjes kunt toepassen.

Je gewicht is niet het belangrijkste in je leven

Voor mij niet in elk geval. Alleen jij bepaalt hoeveel effect je gewicht heeft op jouw levensgeluk. Als je een paar kilo bent afgevallen voel je je misschien even trots, maar voor de rest ben je dan nog steeds dezelfde persoon!

De mensen om je heen maakt echt  niet uit of je een paar kilo meer of minder weegt. Interesseert het jou wat of jouw vrienden wat zijn aangekomen of afgevallen? Nee, natuurlijk niet. Behalve dat je misschien blij voor ze bent als ze hun doelen halen of je misschien zorgen maakt om iemands gezondheid als die te mager of te dik is. Voor de rest waardeer jij je vrienden toch gewoon om wie ze zijn? (mag ik hopen!) Zo interesseert het anderen echt niet zoveel als je iets aankomt of afvalt. Sterker nog: veel mensen zal t niet eens opvallen.

Nu is dat misschien ook wel makkelijk praten voor iemand die in maatje small/medium past. Ik denk dat als ik fors overgewicht zou hebben waardoor mijn gezondheid gevaar zou lopen en ik me totaal onaantrekkelijk zou voelen, dat afvallen dan wel bovenin mijn prioriteitenlijstje zou staan. Maar dan nog, je bent méér dan je gewicht, méér dan je uiterlijk.

Richt je vooral ook op je andere hobby’s, kwaliteiten, werk etc. Een natuurlijk eetpatroon aanwennen gaat stukken makkelijk als je leuke dingen te doen hebt. Dat zorgt namelijk voor afleiding. En bovendien zorgt het ervoor dat je identiteit op méér gebaseerd is dan alleen je figuur. Als het een keer minder goed gaat met afvallen is dat vervelend, maar hoeft niet je hele zelfbeeld daaronder te lijden. Uiterlijk is veel te oppervlakkig en vergankelijk om je hele identiteit op te baseren!