Kans op verslaving

Of je ooit een verslaving zal ontwikkelen is afhankelijk van heel veel factoren. Opvoeding, erfelijkheid, het voorbeeld dat je ouders en vrienden je geven, hoe makkelijk het middel verkrijgbaar is, je psychische gesteldheid, wat voor dingen je meemaakt in je leven etc. Op een aantal van deze dingen hebben we geen invloed, maar gelukkig zijn er ook veel dingen die we wel kunnen doen om onszelf te behoeden voor het ontwikkelen van slechte gewoontes.

Toch is de één nu eenmaal iets vatbaarder voor verslavingen dan een ander. Heb jij je wel eens afgevraagd hoe verslavingsgevoelig je eigenlijk bent? Doe onderstaande test om een idee te krijgen hoe het met jouw verslavingsgevoeligheid is gesteld.

 Help ik ben verslavingsgevoelig!

Wat nou als blijkt dat je verslavingsgevoelig bent? Moet je dan maar snel een 10-strippenkaart voor de AA aanschaffen?  Ben je dan gedoemd tot een leven als verslaafde? Moet je dan altijd op je hoede zijn voor de gevaren van verslaving die overal op de loer liggen?

De meeste verslavingsgevoelige mensen zijn helemaal niet verslaafd. Verslavingsgevoelig zijn betekent niets anders dan dat je een aantal risicofactoren bezit die de kans groter maken dat je ooit een verslaving zult ontwikkelen.  Sommige mensen zijn bijvoorbeeld erg experimenteel en houden van spannende dingen uitproberen (thrillseekers). Iemand die cocaïne nooit uitprobeert zal er natuurlijk ook nooit aan verslaafd raken. Maar niet-experimenteel zijn is zeker geen garantie om geen verslaving op te lopen. De meeste verslaafden gebruiken namelijk geen exotische drugs, maar zijn verslaafd aan ‘alledaagse’ dingen als eten, alcohol of computeren. Ook eetstoornissen zijn een vorm van verslaving.

Dopamine

Een ander kenmerk dat veel verslaafde mensen delen is een hoge tolerantie voor dopamine. Dopamine is een neurotransmitter die ervoor zorgt dat we kunnen genieten van prettige activiteiten. Als je bijvoorbeeld iets lekkers eet of seks hebt dan komt er dopamine vrij in je hersenen. De receptoren in je brein nemen de dopamine waar, waardoor je geniet van de activiteit waar je mee bezig bent (eten, seks etc.). Mensen die verslavingsgevoelig zijn hebben gemiddeld minder dopamine-receptoren dan gezonde mensen. Dat betekent dat ze veel prikkels nodig hebben voordat het ‘beloningscentrum’ in hun hersenen geactiveerd wordt.

Drugs zorgen ervoor dat er ineens een grote hoeveelheid dopamine vrij komt in het brein, waardoor de gebruiker de high ervaart. Vooral voor verslavingsgevoelige mensen die niet zoveel dopamine-receptoren hebben, is het (in eerste instantie) een erg prettige ervaring om op deze manier toch meer dopamine te kunnen ervaren, en dus te kunnen genieten.

Doordat verslavende activiteiten zoals drugsgebruik, gokken etc ervoor zorgen dat er zoveel dopamine vrijkomt, probeert je brein deze overmaat aan dopamine te beperken door het terugdringen van het aantal dopamine-receptoren. Doordat er dan nóg minder dopamine-receptoren beschikbaar zijn dan voorheen, zullen ‘normale’ activiteiten als eten en seks geen voldoening meer geven. Alleen het gebruiken van drugs, drank, overmatig eten, gokken etc zullen nog (tijdelijk) een gevoel van voldoening geven.

 Wat is verslaving

Wat is een verslaving eigenlijk? Deze vraag wordt beantwoord in onderstaand animatiefilmpje.
Je ziet een kiwi nietsvermoedend door je scherm lopen. Het vogeltje komt langs een druppel goudkleurige vloeistof, In eerste instantie negeert hij de vloeistof, maar als hij het opnieuw tegenkomt wordt hij toch nieuwsgierig. Als hij de vloeistof opslurpt is hij helemaal in de wolken, hij is helemaal high en voelt zich geweldig. Tot hij weer met zijn beide beentjes op de grond komt en op zoek gaat naar het volgende druppeltje vloeistof. Zijn highs worden korter en korter en zijn katers steeds heftiger. Het scherm wordt steeds donkerder naarmate het leven van de kiwi dramatischer wordt. Uiteindelijk lijkt hij er helemaal niet meer van te genieten, maar hij kan niet stoppen, hij is verslaafd.